انواع دگر گونی عبارتند از:
دگرگوني مجاورتي: دگرگوني مجاورتي، زماني رخ مي دهد که ماگما در لابه لاي
سنگهاي ديگرنفوذ کند. سنگها در مجاورت ماگما، از ماگما گرما مي گيرند و دچار
دگرگوني مي شوند.
دگرگوني ناحيه اي: اين دگرگوني، منطقه وسيعي را دربر مي گيرد و به دو صورت
دفني و حرکتي ـ حرارتي اتفاق مي افتد. دگرگوني دفني، زماني رخ مي دهد که
سنگها در زير لايه اي به قطر بيش از ۱۰ کيلومتر رسوب يا سنگ قرار بگيرند. در
اين شرايط، تأثير توأم فشار و گرماي دروني زمين باعث تبلور مجدد کانيهاي موجود
در سنگ مي شود. سنگهاي حاصل از دگرگوني دفني، بدون لايه اند.
دگرگوني حرکتي ـ حرارتي: مربوط به زماني است که سنگها در ميان دو نيروي
جانبي که باعث ايجاد چين خوردگيها و رشته کوهها مي شود، به دام بيافتند. اين سنگها
با تحمل فشارجهت دار، حالت لايه دار، به خود مي گيرند.
دگرگوني گرمايي (هيدروترمال): اين دگرگوني حاصل تأثير آب بسيار داغ بر سنگها
و ايجاد تغييرات شيميايي در آنهاست.
درجات دگرگوني :
درجه پايين دگرگوني، حدي بين 200 تا۴۰۰ درجه سانتيگراد و فشاري حدود 2 تا 6
کيلوباراست. درجه بالاي دگرگوني، دمايي بين 500 تا 700 درجه سانتيگراد و فشاري
حدود 8 تا 10 کيلو بار است. سنگهاي داراي درجه پايين دگرگوني هنوز بسياري از
مشخصات اوليه خود را حفظ کرده اند اما در درجه بالاي دگرگوني، به علت تحمل فشار
و دماي بيشتر، ساختار اوليه سنگ از بين مي رود.
طبقه بندي سنگهاي دگرگوني:
1- داراي جهت يافتگي: از اين گروه سنگ لوح، مي توان شيست گنيس را نام برد.
2- فاقد جهت يافتگي: از اين گروه مرمر، مي توان کوارتزيت و هورنفلس را نام برد.
تغيير در کانيها :
1- کانيها بدون تغيير ترکيب شيميايي رشد مي کنند؛ مانند رشد بلورهاي کوارتز در سنگ.
۲- کانيها بدون تغيير ترکيب بر اثر شدت درجات دگرگوني به کاني ديگري تبديل
مي شوند؛ مثل تبديل گرانيت به الماس.
3- کانيها با هم واکنش مي کنند و کاني جديدي را تشکيل مي دهند؛ مانند پديد آمدن
ولاستونيت از ترکيب کليست کوارتز.
4- آب و يا سيالات وارد ترکيب کاني مي شود و يا از آن خارج مي شود.
بافت :
الف) اندازه دانه ها: عموماً در طي دگرگوني، کانيهاي دانه ريز با هم يکي مي شوند
و کانيهاي دانه درشت را به وجود مي آورند؛ به اين عمل، تبلور دوباره مي گويند.
گاهي نيز بر اثر نيروهاي وارده، سنگها خرد مي شوند و دانه ها شکسته مي شوند.
ب) شکل دانه ها: اگر کانيهاي ورقه اي در جهت عمود بر فشار جهت دار قرار بگيرند،
اندازه آنها بزرگ مي شود و سنگ، شکل ورقه ورقه يا فلس مانند پيدا مي کند که به آن
شيستوزيته مي گويند. در دگرگوني شديد، کانيهاي غير ورقه اي مانند کوارتز و فلدسپات
نيز تا حدي پهن مي شوند و سنگ، منظره اي نواري به خود مي گيرد. به اين جهت
يافتگي، فولاسيون مي گويندشیستوزیته به تورق خاص آن دسته از سنگهای دگرگونی
اطلاق میشود که ابعاد ذرات آنهابه اندازه اى باشد که بتوان آنرا شيست ناميد. در نتيجه
دگرگونى ذرات تشکيل دهنده سنگ طورى قرار میگیرندکه سبب تورق سنگ میشوند.
اگر چه این ساختها معمولا در سنگهاى با درجه دگرگونى بالا ديده مى شوند اما در
سنگهاى دگرگونی متوسط مانند رخساره شيست سبز نیز دیده مى شوند
از نظر ساخت شيستوزيته را مى توان به سه دسته تقسيم کرد.
1- شيستوزيته نوع اول= اين نوع مشابه کيلواژ اسليتى بوده حاوى حجره هاى عدسى
شکل و قشرى اما درشتر از آن مى باشند. قشرهاى ميکا،دانه هاى بيضوى شکل کوارتز
را احاطه کرده وذرات طورى قرار گرفته اند که بعد طويل آنها به موازات صفحه
شيستوزيته است.
2- شيستوزيته نوع دوم= که حاوى مقدار زياد سيليکات صفحه اى مى باشند .در اين
مورد نيز تورق درشت تر از تورق اسليتى است ودر آن تمام کانيهاى سيليکاته به موازات
يکديگر ونهايتاً به موازات صفحه شيستوزيته قرار مى گيرند.
۳- شيستوزيته نوع سوم=کانى ها شکل معينى ندارند ولى تمام آنها به نحوى قرار
گرفته اندکه در مجموعه شکل شيستوزيته وايجاد مى نمايد.
كليواژ يا سطح شكست ،سطوح ضعف كاني است كه در اثر وارد آمدن فشار در آن
راستا مي شكند.
